Osmanlı Sarayında İsyan ve İktidarın Gölgesi

 

           Müzik dinlemeyi oldukça çok severim. Yine bilgisayarımı açtığımda birden aklıma Pentagram’ın Şeytan Bunun Neresinde şarkısını açmak geldi aklıma. Şarkıyı dinlemek isteyenlere tavsiyem 4 şubat 2007 konser versiyonunu dinlemeleridir. Zaten Pentagram kesinlikle konser performanslarıyla ünlüdür. Albüm kayıtlarından daha iyidir hatta konser kayıtları. Çoğu metal grupları bunu becerememektedirler. Albüm kayıtları mükemmel olup konserde sıçıp batıran çok grup vardır.

Şarkının girişinde “telli sazdır bunun adı ne ayet dinler ne kadı” demektedir. Osmanlı’da Celaliler dönemi isyanlarında Dertli isimli bir aşığın sözledir bunlar. Osmanlı döneminde halktan oldukça kopuk olan Osmanlı Sarayı bidatlerle kafayı bozmuş kadılar eliyle halka sürekli karışmaktadır. Haramdır diye Dertli’nin elinde ki sazı da almışlardır ve bunun üzerine aşığımız bu şiiri yazmıştır.

Yörüklerle de başı derttedir Osmanlı Sarayı’nın. Zira dağ hayatına alışkın olan yörükler, Osmanlı’nın zorba kanunlarını dinlemez başına buyruk dağlarda yaşamaktadırlar. Saray sürekli olarak yörükleri dağdan indirmeye çalışmıştır. Bununla birlikte önce teşvik oluşturmuşsa da daha sonraları zora başvurmuştur. Dağa çıkan devlet görevlileri yörüklere soru sorar düz de mi yaşayacaksınız burada mı diye. Yörük de iki seçenekten birini söyler doğal olarak. Gelen cevap ne olursa olsun hemen oracıkta çadırları kesilir artık orada ya da burada yaşayacaksınız diye emir verilir. Emir kesindir göçemezsiniz.

Saray’ın daha çok duyulmadık hikayesi günümüz tabiriyle “skandalı” vardır. Takiyyüddin Efendi tarafından İstanbul Tophane Semtine bir rasathane kurulmuştur. Ancak din adamları ve çekemeyen devlet adamları “meleklerin etekleri altına bakılıyor” dedikodusuyla rasathaneyi yıktırmaya sebebiyet vermiştir. Başka bir yazımda bahsetmiştim o yazıyı da okumak isteyenler “Mehtabın Altında: Gökyüzü, Yıldızlar ve İnsanlık Hikayeleri” yazımı da okuyabilir.

Osmanlı’nın skandalları bununla da bitmemektedir. Sultan İbrahim dönemindeyiz şimdi de kendisinin deli lakabı herkesçe malumdur. Samur kürkler ve şişman kadınlardan oldukça hoşlanmaktadır kendisi. Bununla beraber Anadolu'da büyük bir kumandan olan İbşir Mustafa Paşa’nın hanımının methini duymuştur Sultan İbrahim. Hemen ferman çıkarılır. “tez İbşir’in avradı bana gönderile” denilmektedir. Bununla görevlendirilecek pezevenk lazımdır tabi. Koskoca padişaha kadını alıp gelecek sonuçta. Bunun için Sivas valisi Varvar Ali Paşa seçilir.

Bu kişi rastgele seçilmez tabi. Sultan İbrahim daha evvelden kendisine bir ferman göndermiştir. Ekstra Sivas’tan vergi istemektedir. Gelen saray memuruna Paşa “eşkıyalık yapıp milletin elinden mi alayım Sivas’ın tek parası yoktur” demiştir. Tabi padişah bunu yutmuş gibi görünmektedir. Demin anlattığım pezevenk arayışında bu hadise muhakkak padişahın gözünün önüne geldiğine eminim. Bir nevi intikam almak istemektedir. Varvar Ali Paşa adeta küplere binmiştir. Yine gelen saray memuruna “bre ben pezevenk miyim de Müslüman bir adamın haremini zorla alıp başka bir adama götüreyim” der. Böylelikle kendisi isyan eder. Tabi saraya dalkavukluk etmek isteyen çoktur. Haliyle deyyus yani pezevenk bulunur elbette.

İlginçtir Varvar Ali Paşa’nın isyanına İbşir Mustafa Paşa görevlendirilir. İbşir Paşa, Varvar Ali Paşa’nın kellesini alır. Tabi bu başarısından(!) ötürü sadrazam olur sadaret mührünü taşır artık. Bu hadise deyyus-u ekber olarak tarihe geçmektedir. İlginçtir yine bir isyan neticesinde kendisi idam edilmiştir.

Velhasıl-ı kelam cahillik, taassup, iktidar hırsı Osmanlı’nın başına sürekli bela olmuştur. İlk gelişme tohumları Tanzimat Fermanı ile olsa da maalesef Cumhuriyet’e kadar ele geçen bir şey olmamış devlet adeta yürüme bandında yürür gibi olduğu yerde saymıştır.